Data aktualizacji: 2010-05-26




Nazwa Szkoły 
- w języku polskim *Szkoła Średnia im. Michała Balińskiego w Jaszunach
- w języku lokalnym *Šalčininkų r. Jašiūnų Mykolo Balinskio vidurinė mokykla
Miejscowość *Jaszuny
Kraj *

Litwa

Ulica, nr domu*

 

 

Kod pocztowy*

Okręg konsularny, na terenie którego działa szkoła.*

Lokalizacja szkoły (długość i szerokość geograficzna)                                    

Wilno
Telefon kontaktowy * (z numerem kierunkowym kraju np+44 22 5268312)

 +370 380 35118



Faks (z numerem kierunkowym kraju) +370 380 35118

Strona domowa szkoły *


e-mail * (sekretariat lub dyrekcja): jaszuny@centras.lt

Komunikator głosowy (np. skype: krzysztof112)

Dyrektor/Lider placówki 

 

 - Imię, nazwisko

-

 
 Osoba kontaktowa 

 

 - Imię, nazwisko

-



 Typ Szkoły *

Szkoła w lokalnym systemie oświaty (nadzorowana przez lokalne władze oświatowe)

 


Instytucja/organ prowadzący szkołę * (nazwa instytucji z pełnym adresem pocztowym) 
Szkoła Średnia im. Michała Balińskiego w Jaszunach
ul. M.Balińskiego 16
17249-LT, Jaszuny, Litwa
Kuratorium: Wydział Oświaty i Sportu Samorządu Rejonu Solecznickiego
ul. Wileńska 49, Soleczniki, Litwa

Rok powstania szkoły.*
1900
Krótka historia szkoły
.*

HISTORIA SZKOŁY

Powstanie szkoły. Lata 1900-1918.

Szkoła w Jaszunach powstała 14 września 1900 roku (1 września według kalendarza juliańskiego). Założenie szkoły poprzedzała decyzja zebrania mieszkańców Jaszun i to, że ówczesny właściciel jaszuńskiego majątku Michał Baliński (wnuk patrona szkoły) darował ziemię pod budowę szkoły. Nauczanie odbywało się w języku rosyjskim.

W ciągu trzech lat szkoła wynajmowała połowę domu Jana Nakrewicza (klasę i mieszkanie nauczycielki). Pierwszą nauczycielką była Katarzyna Rodziewicz, ludowa nauczycielka, urodzona na Żmudzi absolwentka pansjonu w Rosieniach (Jej ojciec Jan Rodziewicz pracował w szkole w Turgielach).

Od września 1903 r. szkoła miała własny budynek.

Według danych na 1 stycznia 1905 r. szkoła liczyła 50 uczniów: 33 chłopców i 17 dziewczynek. Dość wielka liczba dziewczyn była ewenementem wśród pobliskich szkół.

Niestety, Katarzyna Rodziewicz zmarła na gruźlicę w grudniu 1906 r. Następną nauczycielką była Jewgienija Władimirskaja, która kierowała szkołą do początku I wojny światowej.

O działalności szkoły z tamtych lat możemy się dowiedzieć z dokumentów badań statystycznych szkół początkowych Cesarstwa Rosyjskiego ze spisu 18 stycznia 1911 r. Dokument ten podaje, że etat nauczycielski był jeden (tygodniowo 6 dni po 6 godzin), grup 4, nauka trwała 4 lata, opłat za naukę i podręczniki nie pobierano. Chłopców na liście było 44, dziewczynek 29, wśród obecnych 69 uczniów 33 dzieci chłopskich, 27 mieszczańskich, 6 szlacheckich; język ojczysty- białoruski zanotowano u 30 uczniów, polski u 15, żydowski (jidysz) u 15, rosyjski u 6. 32 osoby mieszkały nie dalej jak 1 wiorsta od szkoły, 13 do 2 wiorst, 12 do 4, reszta jeszcze dalej. W roku 1910 świadectwa ukończenia szkoły czteroletniej otrzymali 7 chłopców i 2 dziewczyny. Budynek składający się z klasy, noclegowni dla uczniów, kuchni i dwupokojowego mieszkania nauczycielki, wyceniono na 2000 rubli.

Wynikiem sprawdzenia był "wielki srebrny medal za pilność" dla nauczycielki.

W latach 1915-1918 szkoła nie działała, budynek był zajęty przez żandarmerię i inne urzędy niemieckie.

Okres międzywojenny.

Jesienią 1919 roku w Jaszunach działały dwie szkoły polskie: w starym szkolnym budynku i w czworakach majątku. "Stara" szkoła miała oddział we wsi Dajnowa (później reorganizowany w samodzielną szkołę, która działała do roku 1974). Kierowała jaszuńską wiejską szkołą Jadwiga Rogowska, w Dajnowie nauczała Apolonia Mickiewiczówna, w majątku - Ewa Kuleszanka. W roku 1922 obie jaszuńskie szkoły połączono.

Od 1 stycznia 1923 roku nauczycielką Jaszuńskiej szkoły mianowana została Amelia Seyfertowa (z domu Kerkorius), która pracowała w Jaszunach do wybuchu II wojny światowej. W roku szkolnym 1926/27 w Jaszuńskiej szkole pracowały już trzy nauczycielki: A.Seyfertowa, Franciszka Paszkowska (pracowała do 1932 r., zastąpiła ją Anna Podgajska) i Daniela Szukiewiczówna (1 września 1936 r. D.Szukiewiczówna-Skowronowa zaczęła pracować w szkole w Zawiszańcach, stanowisko w Jaszunach objęła Janina Bogusławska).

Latem 1930 r. (rok wprowadzenia w Polsce koniecznego nauczania początkowego) konkurs na kierownika szkoły wygrał Michał Nowak, nauczyciel z Olkienik.

W latach 1930-1933 szkoła była trzyoddziałową i pięcioletnią, lekcje się odbywały także w majątku i jeszcze w jednym wynajmowanym domu. Liczba dzieci wzrastała, ale etatów nauczycielskich było nadal tylko cztery. Wobec tego obciążenie pedagogów w Jaszunach było znacznie większe niż w innych szkołach.

Latem 1938 roku M.Nowaka i J.Bogusławską zamienili Stefan Kordowicz i Wacława Żukówna-Prządowa. Stefan Kordowicz był ostatnim przedwojennym kierownikiem szkoły (wcześniej pracował w Wilnie, w Kowalczukach i w Pikieliszkach).

Nauczanie odbywało się oczywiście w języku polskim. Lekcje religii prowadzili duchowni. W latach 1934-1937 religię katolicką wykładał ksiądz proboszcz Jan Alferowicz, w 1938/39 r. szk. księża Piotr Woyno-Orański i Florian Markowski. Żydów religii uczył Aron Kaganowicz, Rosjan- Staroobrzędowców Joachim Fiedotow.

Przed wybuchem II wojny światowej szkoła była sześciooddziałową, liczyła około 130 uczniów. W 1938 r. Powstał projekt budowy nowej dużej siedmioletniej szkoły w Jaszunach, na stacji kolejowej. Była to część składowa planu rozbudowy Jaszun według koncepcji architektonicznej miasta-ogrodu. Jaszuny miały się stać nowoczesną komfortową dzielnicą. Miało powstać kilkanaście domów dla profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego. Niestety, realizacji tych planów przeszkodziła wojna.

W dwudziestoleciu międzywojennym Jaszuńska szkoła dawała dzieciom jakościowe początkowe wykształcenie, niosła ludziom oświatę i kulturę, świadomość narodową i patriotyczną. Znaczna część wychowanków szkoły walczyła w szeregach Armii Krajowej, wielu po wojnie musiało opuścić ojczyznę. Spośród 22 absolwentów 1939 roku na Litwie pozostało tylko sześciu.

Wysoki poziom świadomości narodowej cechował nie tylko Polaków, wykształceni w naszej szkole jaszuńscy Żydzi i Rosjanie również wpisali się na listy historii tych okolic, walczyli w różnych formacjach partyzanckich Puszczy Rudnickiej.

Okres II Wojny Światowej

1 września 1939 roku nie był początkiem roku szkolnego. Stefan Kordowicz był w Wojsku Polskim (kierował pociągiem transportowym), A.Sejfertowa i W.Prządowa nie wróciły z wakacji. 18 września przez Jaszuny przemaszerowały oddziały Armii Czerwonej, 10 października Wileńszczyzna została przekazana Litwie. W połowie listopada władze litewskie skierowały do szkoły Juozasa Matkevičiusa (kierownik), Jonasa Kurklinskasa, Minejłową i Sulikowskiego. Językiem wykładowym stał się litewski, polskiego uczono jako przedmiotu. Urodzony na Wileńszczyźnie J.Matkevičius dobrze znał język polski i był tolerancyjny wobec nauczycieli innych narodowości. Mimo wszystko w okropnych warunkach materialnych tego roku, pod presją władz wobec nauczycieli (obowiązek do sierpnia 1940 opanować język litewski i złożyć egzamin) i ogólnej niepewności czasu wojennego szkoła działała, chociaż liczba uczniów zmalała poniżej 100.

W czerwcu 1940 roku nastąpiła sowietyzacja Litwy i rok szkolny 1940/1941 szkoła rozpoczęła jako szkoła radziecka, zakładano w niej organizacje pionierskie i komsomolskie, tu przeprowadzano takie akcje jak obchody rewolucji październikowej, wybory do rad itp. Kierował nadal J.Matkevičius, wprowadzono obowiązkowe nauczanie języka rosyjskiego (nauczyciel Borodicz). Językiem wykładowym ponownie stał się polski. W czteroletniej szkole uczyło się około 80 uczniów. Rozpoczęto nauczanie niepiśmiennych dorosłych. Otworzono także nową litewskojęzyczną dwukomplektową szkołę na stacji kolejowej. Tam mniej więcej 50 dzieci uczyła Emilia Kymantaitė i Leonas Kurklinskas- Kurklėnas.

Rok szkolny 1941/42 rozpoczął się w warunkach okupacji niemieckiej. W październiku 1941 r. Niemcy i pomocnicze oddziały litewskie wymordowali jaszuńskich Żydów, rozstrzelano także kilku aktywistów sowieckich. Niemcy płacili nauczycielom 80-100 reichsmarek, ale niepodobnie było coś za to kupić. Do roku 1944 nauczyciele żyli praktycznie z łaski rodziców uczniów. Pracowali J.Matkevičius, Minejłowa, Felicija Stecewiczowa, Leonora Tomaszewska, Underytė. Językiem wykładowym był litewski, klasy początkowe uczono po polsku, w klasach 5-6 wykładano niemiecki.

Lata powojenne

W połowie lipca 1944 Armia Radziecka wyparła Niemców, kierowniczką szkoły została Felicja Stecewiczowa, to jedyna z nauczycieli, która pozostała w Jaszunach. Pięknie wykształcona, absolwentka fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, kierowała szkołą do jesieni 1947 roku. W latach 1944-1946 sama uczyła w języku polskim wszystkie cztery klasy, co prawda uczniów pozostało 25-50.

W 1947 roku szkołę przekształcono w progimnazjum z rosyjskim językiem nauczania, od września 1947 - pięcioletnie gimnazjum. Pracowali również nauczyciele Stanisław Woronis i Ona Ringailienė, dyrektorem był Wiktor Starikowicz. Rozpoczęto budowę nowego gmachu szkoły. Odtworzono działalność pionierów i komsomolców, ale były nimi tylko dzieci czerwonych aktywistów. W aktach z tamtych lat niejednokrotnie się wspomina o znikomej ilości pionierów, pochodzących z rodzin rdzennych mieszkańców Jaszun.

W roku szkolnym 1948/49 wprowadzono nauczanie tylko po rosyjsku. Nauczyciele Polacy musieli zmienić miejsce pracy, zatrudniono nowych pedagogów Rosjan na czele z wicedyrektorem Aleksandrą Siemionową. Późniejsza propaganda sowiecka tłumaczyła początki rusyfikacji brakiem nauczycielskiej kadry polskiej, gorszą niż u "fachowców z bratnich radzieckich republik" jakością powojennego, przyśpieszonego przygotowania nauczycieli Polaków i chęcią młodzieży do opanowania języka rosyjskiego jako spoiwa przyjaźni narodów i klucza do kultury rosyjskiej.

1 stycznia 1949 r. dyrektorem został Iwan Kolesnikow, szkoła została siedmioletnią, pracowała na dwie zmiany. W latach 1949-1951 stopniowo oddawano do użytku nowy budynek. Trwał napływ nowych nauczycieli Rosjan. Charakterystycznym przykładem jest Grigorij Biłyk - weteran wojny, wieloletni sekretarz szkolnej organizacji partii komunistycznej. Pracował w szkole ponad 30 lat. Spośród 13 pedagogów w roku 1950 widzimy jedną Litwinkę, reszta - Rosjanie.

W roku szkolnym 1950/1951 szkoła liczyła 336 uczniów, 15 nauczycieli (nikt nie miał wykształcenia wyższego!). Kierował szkołą od 15 sierpnia do 1 marca Aleksiej Sikorskij. W ciągu 6 lat zmieniło się 4 dyrektorów, nauczyciele też często zmieniali miejsce pracy. Pracę szkoły cechowała niska frekwencja, wielka liczba zostawionych na drugi rok, zła dyscyplina: bójki, kradzieże, chamstwo.

Na początku roku szkolnego 1951/52 dyrektorem został Litowczenko, wicedyrektorem Diekanienkow (jedyny nauczyciel z wykształceniem wyższym w rejonie Solecznickim!). W tym roku szkolnym dla dzieci Polaków ponownie wprowadzono język polski jako przedmiot. Wykładała go Jadwiga Czaplewska.

W roku 1952/53 dyrektorką została Iraida Kuczina. Szkoła liczyła 287 uczniów, powtarzać rok zostało 31. Niska frekwencja przy "papierkowej" kompletacji klas pozostawała głównym problemem i w następnych latach. Władze niepowodzenia pedagogiczne tłumaczyły słabą pracą kółek, brakiem stadionu, nieodpowiednią pracą organizacji pionierskiej, niedostateczną współpracą z rodzicami. Ale według dokumentów rok szkolny 1953/54 skończyło 326 uczniów (przy 32 drugoroczniakach).

Od 1 września 1954 r. szkoła stała się średnią. Były 1-3 klasy polskie (łączone), starsze klasy tylko rosyjskie. Razem uczyło się około 300 dzieci z miasteczka, wsi, byłego majątku i stacji kolejowej Jaszuny, wsi Nowosiółki, Dziaguszki, Gaj, Lenkiszki, Papiernia, Dajnowa, Śliżuny. Tu także kontynuowali naukę uczniowie po szkołach początkowych w Dajnowie, Kidarańcach, na stacji kolejowej, w Taraszyszkach, Piłokańcach, Sokołach, Bujkach, Jaglimańcach, Skubiatach, Zawiszańcach, Podbarciach, Śliżunach.

W roku szkolnym 1955/56 ilość kompletów klas wyrosła do 16, klasy polskie były 1-7. Władze ciągle odnotowywały złe wyniki nauczania, niską frekwencję i słabą pracę ateistyczną.

Szkoła średnia

W styczniu 1957 roku pracę szkoły sprawdzała komisja Solecznickiego rejonowego komitetu partii komunistycznej, która "wyjawiła przyczyny słabej pracy szkoły". Wśród przyczyn wymienia się niski poziom wymagań dyrekcji wobec uczniów i nauczycieli, niski procent pionierów i komsomolców, brak krawatów pionierskich, brak jedności kolektywu nauczycieli, słabe wysiłki zwiększania ideowo - politycznego poziomu pedagogów i złe warunki sanitaryjno - higieniczne.

Wiosną 1957 roku szkołę opuściła pierwsza promocja maturzystów: 8 dziesięcioklasistów i 10 jedenastoklasistów, wszyscy z klas rosyjskich.

1 lutego 1958 roku fotel dyrektora opuściła I.Kuczina i zajął Grigorij Biłyk, którego już w maju zastąpił Janowicz. Pani Iraida Kuczina, Żydówka, pracowała jako nauczycielka w Jaszunach, Białej Wace, Tabaryszkach. Szkolna dokumentacja wspomina, że "I.Kuczina wszędzie wyróżniała się intrygami, karjeryzmem i dwulicowością. Będąc powiązana z syjonistami, rzuciła ojczyznę i wyjechała do USA". We wrześniu 1958 roku dyrektorem została Angielina Morozowa.

W roku szkolnym 1958/59 pojawiła się łączona 1-3 klasa z litewskim językiem nauczania. Klasy polskie były nadal 1-7. W następnym zaś roku były już klasy polskie 1-9.

Za czasów dyrektor Morozowej wyniki pracy szkoły się polepszyły, ale w sierpniu 1960 r. dyrektorem został Arkadij Wiszniakow. Ten dyrektor wprowadził w szkole apele, wieczory tematyczne z okazji świąt komunistycznych, konkursy, zawody sportowe, zespoły twórczości artystycznej. Szkoła zaczęła "zdobywać miejsca": nagroda na rejonowej wystawie rolniczej za urodzaj na działce przyszkolnej, puchar na zawodach narciarskich uczniów rejonu, wyróżnienia w konkursie twórczości amatorskiej. Od 1 września 1962 r. A.Wiszniakow został skierowany do Szkoły - Internatu w Solecznikach, dyrektorem w Jaszunach został Jurij Kriestin.

Wiosną 1962 roku po raz pierwszy maturę w Jaszunach złożyła klasa polska. Rozpoczęto budowę murowanego budynku szkoły.

Maturę roku 1963 składała tylko 11 klasa polska (rosyjskiej jedenastej nie było z powodu reformy, matura rosyjska ponownie się stała dziesięcioletnią). Wśród 7 maturzystów znalazła się pierwsza srebrna medalistka: Józefa Czepulonis.

1 września 1964 r. dyrektorem został Iwan Szypiłow. Rok szkolny zaczął się w nowym murowanym budynku: 15 sal lekcyjnych, pokój nauczycielski, dyrekcja. Zajęcia odbywały się także w starej drewnianej szkole. Nowa szkoła nie miała, niestety, wodociągu, sanitariatów, auli, sali sportowej, była ogrzewana piecami.

Wiosną 1965 r. klasy polskie liczyły 224, rosyjskie 185, litewskie 5 uczniów. Ale już promocja 1966 r. składała się z 16 rosyjskich dziesięcioklasistów i 8 polskich jedenastoklasistów. W roku 1967 klasy polskie liczyły 214, rosyjskie 224, litewskie 7 uczniów.

Po czterech latach dyrektorowania I.Szypiłow został zwolniony "za czyny nie godzące się z mianem nauczyciela radzieckiego". Władze zanotowały w kolektywie pijaństwo, lekkość obyczajów, skandale i bójki. Rok szkolny 1968/69 szkoła spotkała z dyrektorem Nikanorem Wasilewiczem.

Od roku 1967 rozpoczęło się drastyczne zmniejszanie się liczby uczniów w klasach polskich. 1969/70 rok szkolny ukończyło 309 uczniów klas rosyjskich, 154 polskich.

1 września 1970 r. stanowisko dyrektora objął Juozas Lebionka, doktor filologii i historyk, autor monografii o historii naszej szkoły do roku 1985. We wrześniu 1970 r. 348 uczniów uczyło się po rosyjsku, 160 po polsku, 8 po litewsku. Przy szkole została zbudowana stołówka.

Wrzesień 1971 r. spotkało 355 uczących się po rosyjsku i 140 uczących się po polsku. Pion litewski zaniknął, mimo że dyrektorem był Litwin. Zbudowano salę gimnastyczną, strzelnicę.

Rok szkolny 1975/76 był rekordowym co do liczby uczniów: 630! Od roku 1979 liczba uczniów zaczęłą spadać - do 496 w r. 1984/85. Procent uczniów w klasach polskich w r. 1985 spadł poniżej 20.

Główną biedą szkoły na początku lat 1970-ch były praca na dwie zmiany i problemy kadrowe. Nie było mieszkań dla nauczycieli, młodzi nauczyciele chętnie przenosili się do pobliskiego Wilna. Brakowało nauczycieli muzyki, geografii, chemii. Część przedmiotów w klasach polskich wykładano po rosyjsku. Pierwszy dom dla nauczycieli - 8 mieszkań - był zbudowany w roku 1976, drugi w roku 1983. Mniej więcej od tego roku problemy kadrowe zaczęły się rozwiązywać.

W październiku 1978 r. Juozas Lebionka odszedł na emeryturę, stanowisko dyrektora objęła Polka Henryka Bogdanowicz.

1 września 1981 r. oddano do użytku nową dwupiętrową szkołę, co pozwoliło pracować w jedną zmianę. Od tego momentu wyraźnie polepszyły się warunki i wyniki pracy szkoły: nowe gabinety, duża sala sportowa, pracownie, centralne ogrzewanie, komplet nauczycieli- specjalistów, połowa nauczycieli przed trzydziestką, chór nauczycielski (którym kierowała Czesława Żukowska- Nakrewicz, późniejsza założycielka i kierowniczka "Solczan"), niezły procent maturzystów na studiach, czołowe miejsca we "współzawodnictwie socjalistycznym", kółka, muzeum szkolne, artystyczny wystrój wnętrz, fresk i malowidła ścienne. Od roku 1984 ponownie pojawiły się klasy litewskie (przedtem były w latach 1958-1971). Były to klasy początkowe, uczniowie kontynuowali naukę przeważnie w szkole w Mariampolu w rej. Wileńskim.

Działalność krajoznawcza, którą zapoczątkował J.Lebionka a kontynuował Romuald Naruniec, doprowadziła do nadania szkole imienia Michała Balińskiego (14 grudnia 1989 roku). Wśród szkół polskich na Litwie jest to jedna z pierwszych szkół "z imieniem".

Mimo faktu, że Polacy w gminie Jaszuńskiej stanowiły ponad 75% ludności, klasy polskie liczebnie znacznie ustępowały rosyjskim. Stan liczebny lat 1980-ch pięknie charakteryzuje statystyka roku szkolnego 1985/1986: 376 uczniów w klasach rosyjskich, 101 w polskich i 9 w początkowych litewskich. W tym w klasach pierwszych rosyjskich 31, polskiej 12, litewskiej 5; maturzystów w klasach rosyjskich 39, polskiej 8. Dominującym językiem szkoły był rosyjski. Oprócz większej liczby uczniów w klasach rosyjskich w języku rosyjskim prowadzono zebrania, uroczystości i apele, sporządzano protokoły i sprawozdania, pisano rozkazy i inną dokumentację. Lekcje przysposobienia wojskowego, praca pionierska, komsomolska i ateistyczna, nawet szkolenia traktorzystów zwiększały zakres używania języka rosyjskiego. Zainteresowanych atmosferą tych lat odsyłamy do "Czerwonego Sztandaru" z dnia 7 grudnia 1985 roku. Artykuł Janiny Lisiewicz o naszej szkole nosił wymowną nazwę "Wbrew stojącym zegarom".

Działalność polskiego pionu jaszuńskiej szkoły, jak i całej społeczności polskiej na Litwie odrodziła się po roku 1988. W ciągu dwóch lat szkolnych liczba pierwszaków w klasach polskich i rosyjskich się wyrównała, zaczęły wzrastać liczebnie i klasy litewskie. Dyrektorem został Piotr Mejłun, późniejszy kierownik Wydziału Oświaty samorządu rejonu Solecznickiego.

Niepodległa Litwa

Pion litewski od roku 1991 usamodzielnił się - założono nową szkołę dziewięcioletnią (od roku 1993 średnia, od 7.10.1993 o nazwie "Aušros"). Dyrektorem został Jonas Panavas. Szkole tej przydzielono budynek zamkniętego "kołchozowego" przedszkola (w Jaszunach pozostało jeszcze jedno). Remont pomieszczeń byłego przedszkola (jak i otwieranie nowej szkoły) prowadzono z głośną PR akcją: tłoki kowieńskiego Sąjudisu, zbieranie darów po całym kraju, patetyczne artykuły w prasie itp. Równocześnie rozpoczęto budowę nowego gmachu szkolnego. Oczywiście budowie nowej szkoły litewskiej nie przeszkadzały żadne trudności ekonomiczne tamtych lat, finansowanie zapewniała polityka "budzenia ducha litewskiego południowo- wschodniej Litwy". Rozpoczęto nawet budowę domu dla nauczycieli, ale już nigdy jej nie ukończono. W roku 1994 na stacji kolejowej Jaszuny otworzono jeszcze i początkową szkołę litewską.

We wrześniu 1991 roku w szkole było 344 uczniów w klasach rosyjskich i 149 w polskich, ale po raz pierwszy liczba pierwszaków w klasach polskich była większa: 27 wobec 24 w klasach rosyjskich. Dynamika liczebności uczniów w klasach polskich i rosyjskich zaczęła się odmieniać.

Szybki wzrost klas polskich na początku lat 1990-ch został odebrany przez rodziców uczniów klas rosyjskich jako zagrożenie. Polskość w klasach polskich nie miała odpowiedników: Rosjanie w klasach rosyjskich nigdy nie stanowili większości, "rosyjskości" wtedy jeszcze nie podkreślano (przynajmniej głośno), wielonarodowość w tych klasach przez dziesięciolecia była podawana jako internacjonalizm. Podobnie było w tamtych latach i z jaszuńską litewskością. Nawet w polemice prasowej na temat potrzeby otwarcia samodzielnej szkoły litewskiej Kostas Tumas w imieniu rodziców obraża się i pisze:

"... w roku szkolnym 1990-1991 w klasach litewskich w szkole jaszuńskiej uczyły się dzieci różnych narodowości: obojga rodziców Polacy - 8, obojga Litwini - 5, obojga Rosjanie - 3, obojga Białorusini - 1, obojga Azerowie - 1 i 29 dzieci ma rodziców różnych narodowości, a jaką narodowość wybiorą ich dzieci, gdy będą pełnoletnie - sprawa samych dzieci.

Na jakiej podstawie autor artykułu zmienia dzieciom narodowość i nazywa ich Litwinami? / ...faktycznie uczące się w klasach litewskich dzieci tworzą najbardziej internacjonalistyczny kolektyw" ("Szydła w worku nie ukryjesz", Przykazania Lenina, 22.08.1991).

Nastroje te sformułowały ideę oddzielenia się szkół polskiej i rosyjskiej, którą wbrew niechęci większości nauczycieli zrealizowano w latach 1993-1994. Niestety, ten podział nie był wspierany budową nowego gmachu szkoły. Sale, gabinety, bibliotekę i nawet korytarze podzielono proporcjonalnie do liczby uczniów na moment podziału (już po kilku latach uczniom klas polskich stało się ciasno!). Sale sportowe, aula, stołówka, gabinety fizyki, chemii, biologii, muzyki, gospodarstwa domowego, zaplecze mimo papierowego przydziału pozostały do użytku wspólnego. Znaczna część nauczycieli pracowała w obydwóch szkołach. Dyrektorem szkoły rosyjskiej (Jaszuńska Średnia Nr. 1) została rusycystka Ludmiła Zacharowa, szkołą polską zaczęła kierować Janina Bujko.

Mimo wzrostu liczby uczniów, dobrych wyników nauczania, odrodzenia polskości (pięknym przykładem jest założenie przez Janinę Kuryło i Czesławę Nakrewicz szkolnego zespołu pieśni i tańca "Gromada"), wsparcia z Polski, regularnej wymiany uczniowskiej z Polską, wprowadzenia do użytku pierwszych komputerów i wielu innych osiągnięć, lata te były trudne. Oprócz trudności wspólnych dla całej oświaty litewskiej i dla wszystkich szkół polskich na Litwie, takich jak brak podręczników i poglądowości, ciągłe zmiany programów, niedofinansowanie, brak specjalistów i inne, był szereg trudności specyficznych. Pracujący w dwóch (i więcej) szkołach nauczyciele, wspólne sale lekcyjne utrudniały tworzenie planu zajęć; znaczna część nauczycieli nie radziła sobie z językiem litewskim; brakowało lituanistów, nie było nauczycieli angielskiego, informatyki. Burzliwe dyskusje nad podziałem szkół pozostawiły po sobie wzajemną niechęć i nawet pewną wrogość nauczycieli do siebie.

W grudniu 1997 r. dyrektorem został Kazimierz Karpicz. Wynikające z burzliwych podziałów kłopoty udało się opanować od września 1998, gdy wicedyrektorką została Krystyna Woroniecka.

Od sześciu lat daje się we znaki niż demograficzny. Mamy nadzieję, że dynamika wyrówna się, niż minie.


Krótki opis szkoły *

Komputeryzacja szkoły

Od roku 1998 dyrektor, który sam uczył informatyki, zainicjował początek szerszej komputeryzacji szkoły. Doszło do zakupu kilku nowych komputerów, w tym do administracji.Dzięki wsparciu z Polski zdobyto kilkanaście używanych komputerów, założono lokalną sieć, wprowadzono komputerowe układanie planu zajęć, w roku 1999 założono łącze internetowe. Darowany używany sprzęt uzdatniał i naprawiał brat dyrektora w czynie "społeczno - rodzinnym". Nauczyciel fizyki Czesław Robert Pawłowski został odpowiednio przeszkolony i od roku 1999 zaczął też nauczać informatyki. Szkoła jako pierwsza w rejonie w roku 2000 wprowadziła obowiązkowe lekcje informatyki od klasy 5-tej i wyposażyła w komputery klasy początkowe. Dzięki udziałowi w licznych projektach szkoła w roku 2001 otrzymała nową klasę komputerową, kilka pojedynczych komputerów, rzutnik multimedialny, radiowe łącza internetowe. Wsparcie Kongresu Polonii Amerykańskiej w Kalifornii pozwoliło otworzyć drugą klasę komputerową. Dzisiaj wszyscy nauczyciele są przeszkoleni w używaniu komputerów, większość stosuje technologie informatyczne w nauczaniu.

W grudniu 2007 r. dzięki wsparciu „Wspólnoty Polskiej” szkoła zakupiła nową klasę komputerową, co pozwoliło rozpocząć pełną komputeryzację szkoły: stare komputery, po odpowiednim remoncie zostaną umieszczone we wszystkich salach lekcyjnych. Doglądem i odnowieniem sprzętu zajmują się nauczyciele informatyki.

Remonty

Stan techniczny szkoły w połowie lat 90-ch był wart pożałowania. Gafy projektowe, stosowanie niejakościowych materiałów i brak jakości prac budowlanych w latach 80-ch, brak poważnego finansowania w latach 1989-1996, wieloletnie prowadzenie kosmetycznych remontów siłami niewykwalifikowanego personelu technicznego i w trybie czynów społecznych dali w sumie cieknące dachy, krzywe schody, karygodny stan sanitariatów i kuchni, sypiącą się posadzkę i gniłe, nieszczelne ramy okienne. Ratunku szkoła doczekała się przede wszystkim ze strony Polski.

W roku 1998 uporządkowano schody, w roku 1999 „Wspólnota Polska” rozpoczęła dofinansowanie remontu dachu, w r. 2002 dofinansowała remont sanitariatów na parterze i I piętrze, wymianę posadzki na piętrze, remont auli i sali komputerowej.

W tymże roku 2002 miejscowy przedsiębiorca Jerzy Borkowski własnym kosztem wyremontował szatnie przy sali sportowej, wyposażył siłownię.

W roku 2004 ukończono montowanie nowego dachu szkoły. W planowaniu remontów dyrekcja szkoły nie zważa na oficjalną przynależność sal, wszystkie więc ostatnie remonty są w gestii polskiej szkoły, tak samo jak opłata Internetu i wiele innych kwestii.

W roku 2005 wyremontowano salę sportową.

W okresie wrzesień - grudzień 2007 roku dzięki dofinansowaniu ze strony „Wspólnoty Polskiej“ i uzyskanym przez Samorząd Rejonu Solecznickiego środkom budżetowym dokonano kapitalnego remontu stołówki szkolnej, zakupiono nowoczesny, odpowiadający standartom europejskim sprzęt dla kuchni oraz wymieniono okna i posadzkę na korytarzu drugiego piętra.

Wśród dalszych niezbędnych prac wymienić należy: wymianę posadzki starego bloku szkoły, wymianę okien na parterze, I piętrze i w całym starym bloku, remont sanitariatów na II piętrze i przy starym bloku, uporządkowanie instalacji elektrycznych i wodociągów. W perspektywie marzy się o autonomicznym systemie grzewczym.

Życie i osiągnięcia szkoły

Część komputerów, jak i odtwarzaczy wideo, telewizorów i magnetofonów dla szkoły "wytańczyła" "Gromada". Ten nieprzerwanie działający pod kierownictwem Janiny Kuryło zespół (zrzeszał w różnych latach od 30 do 70 uczniów), przybliża uczniom polskie piosenki i tańce i pięknie reprezentuje Jaszuny na Litwie i w Polsce. W latach 1999-2005 w szkole działał zespól pieśni religijnych "Credo" pod kierownictwem Maryny Matujzo. Oba te zespoły wydały swoje płyty CD. Nasi uczniowie tworzą gros dziecięcej części działającego przy Jaszuńskiej Sali Imprez zespołu "Znad Mereczanki".

Od roku 1999 szkoła się cieszy stabilnie dobrymi wynikami wstąpienia absolwentów na studia wyższe. W konkursie "Najlepsza szkoła - najlepszy nauczyciel" szkoła była wyróżniana w edycjach roku 1999, 2002, 2003, 2007, w edycjach 2004 i 2006 została laureatem. W ramach tego konkursu byli wyróżnieni nauczyciele: Janina Kuryło (jęz. polski), Wanda Raczyńska (matematyka), Regina Żylińska (nauczanie początkowe), Czesław Robert Pawłowski (fizyka), Janina Bujko (matematyka), Regina Kasperowicz (jez. litewski), Rozalija Visockienė (jęz. angielski), Krystyna Karpicz (historia).

W roku szkolnym 2001/2002 w szkole w ramach programu Socrates pracowała nauczycielka języków angielskiego i niemieckiego z Francji Emeline Payeleville.

W latach 2002-2005 szkoła brała udział w Polsko - Litewsko - Włoskim projekcie wymiany szkolnej w ramach programu Socrates Comenius 1.1. Nasi uczniowie zwiedzili Rzym, gościliśmy kolegów z Włoch i z Polski u siebie. Językiem roboczym projektu był niemiecki.

Od roku 2006 szkoła bierze udział w angielskojęzycznym programie korespondencji uczniowskiej, dzieci mają elektroniczne kontakty ze szkołą w Republice Czeskiej.

Szkoła podtrzymuje liczne kontakty z partnerami z Polski. Adresami stałych kontaktów są Białystok, Warszawa, Kraków, Łomża, Wrocław, Bobolice, Niepruszewo i inne. Szczególnie należy wymienić Żnin, miejsce urodzin Jana Śniadeckiego. Opieka nad grobem Jana Śniadeckiego w Jaszunach i pielęgnowanie jego spuścizny stanowią część szkolnej tradycji i podstawę współpracy ze Żninem. Cały 2007 rok był wypełniony imprezami związanymi z obchodami 250-ej rocznicy urodzin Wielkiego Rektora.

Szkoła ma podpisane partnerskie umowy ze szkołami im. Ferdynanda Ruszczyca w Rudominie i im. Szymona Konarskiego w Wilnie.

W roku szkolnym 2007/2008 w szkole pracuje 39 nauczycieli, w tym 21 jako pełnoetatowi. 24 nauczycieli przeszło atestację, 19 ma miano starszego nauczyciela, 5 - nauczyciela metodyka. Od września tego roku do szkoły dołączono filię nauczania początkowego w Wilkiszkach (gmina turgielska).

Wierzymy, że czasy trudne miną i szkoła w Jaszunach nadal będzie dawała jakościowe wykształcenie, kształciła młodych Polaków na godnych obywateli Litwy, zjednoczonej Europy i świata, obywateli świadomych swej godnosci, pochodzenia i tradycji.


Krótka informacja o miejscowości i lokalnej społeczności polskiej


Liczba uczniów *
 
- w roku szkolnym 
             - 2017/18-
              - 2018/19-

Wiek uczniów *

-


Jak można zapisać dziecko do szkoły?

Najczęściej są to dzieci polskie z gminy Jaszuńskiej lub z gmin okolicznych. Opłat szkoła nie pobiera.


W jakim terminie należy zapisywać dziecko?

-

Kiedy rozpoczynają i kończą się zajęcia w roku szkolnym?

-

Jakie dokumenty (zaświadczenia, świadectwa itp.) wydaje szkoła (na zakończenie roku szkolnego i po ukończeniu szkoły)?
Obowiązujące na Litwie świadectwa ukończenia:
Szkoły początkowej (Pradinio išsilavinimo pažymėjimas, k. 1001)
Szkoły podstawowej (Pagrindinio išsilavinimo pažymėjimas, k. 2001)
Świadectwo maturalne (Brandos atestatas, k. 3001)
Inne świadectwa.


Czy świadectwa, zaświadczenia wydawane przez szkołę są uznawane w lokalnym systemie oświaty?*

-

Czy szkoła przygotowuje uczniów do egzaminów zewnętrznych w polskim systemie oświaty lub w lokalnym systemie oświaty? Do jakich egzaminów, jaka część uczniów przystępuje do egzaminów?*
-


Kto i na jakich zasadach zatrudnia nauczycieli?
Dyrektor szkoły, zgodnie z listą etatów i Kodeksem Pracy Republiki Litewskiej
Czy przy szkole działa Rada Rodziców, jaka jest jej rola?


Czy przy szkole działa biblioteka?*
-


Logo szkoły i fotografia
Logo szkoły (nie więcej niż 250x250 pikseli
-

Fotografia 
W opisie szkoły możemy dodać tylko jedną fotografię! Wybierz właściwy format fotografii:

Fotografia pozioma: 

Fotografia pionowa: Fotografia kwadratowa:
---


Czy placówka posiada stały dostęp do internetu*?